मतगणनामा पट्यारलाग्दो ढिलासुस्ती

आवश्यकता परेको खण्डमा मुलुकभर एकैपटक तीन तहको निर्वाचन एकैटक गराउन समर्थ छौं भन्ने निर्वाचन आयोगले अहिले स्थानीय निकायको मतगणनामा भने आफ्नो कार्यक्षमता माथि नै प्रश्न उठाउने काम गरेको छ ।

निर्वाचनको परिणाम सुन्न आतुर रहेका देश विदेशका नेपालीहरूलाई आयोगको कछुवा गतिको मतगणनाले पट्यार लगाएको छ । निर्वाचनको परिणाम हेर्न आँखा तन्काइरहेका र सुन्न व्यग्र प्रतीक्षामा रहेका आम जनमानसको अपेक्षामा आयोगले पुरै तुषारापात गराइदिएको छ ।


ढिलाइ र सुस्तताको पनि हद हुन्छ । स्थानीय तह निर्वाचनको परिणाम कुर्दा कुर्दै दल, उम्मेदवार र मतदाता आजित हुँदै छन् । आफूले मत दिएको प्रतिनिधि विजयी भए या भएनन् भन्ने जान्ने हरेकमा व्यग्र इच्छा हुन्छ । अनि दल–उम्मेदवारको राजनीतिक भविष्य जोडिएको हुँदा उनीहरु आत्तिन पुग्छन् नै । चुनावी परिणाम सुन्न जो कोही अधैर्य हुनु अनौठो होइन । जनताले मतपेटीकामा मत व्यक्त गरिसकेपछि छिट्टै परिणाम आओस् भनेर अपक्षा गर्नु स्वभाविक हुन्छ ।

चुनावी मत परिणाम सुन्न उम्मेदवार–मतदाता आतुर हुन्छन् भन्ने बुझेको निर्वाचन आयोगको मतगणनाको र्फ्तार बढाउनुपर्थ्यो । जुन उत्साह र उमंग मतदान भएको थियो, त्यही शैलीमा मत परिणाम सुन्ने चाहना राख्नु अस्वाभाविक होइन । तर, निर्वाचन आयोगले मतगणना ढिलाइका शैली दूर गर्न अझै प्रयास नगर्दा लामै समय कुर्नुपर्ने स्थिति पैदा भएको छ ।

मत गणनामा यही शैली–प्रवृत्ति निरन्तर रहे महानगर–उपमहानगरको मत परिणाम घोषणा हुन नै एक महिनाभन्दा बढी लाग्ने सम्भावना बढेर गएको छ । अत्यास लाग्दो ढिलाइ दूर गर्ने सवालको सुनुवाइ नभएमा चुनावी इतिहासका निम्ति एउटा ‘च्याप्टर’ बन्नेछ, अध्येयताहरुका निम्ति । मत गणना परिणाम घोषणामा देखिएको सुस्तताले ‘रेकर्ड’ कायम गर्ने निश्चित छ ।

छिटपुटबाहेक विगतभन्दा अलि फरक र शान्त वातावरण निर्वाचन भयो । सार्वजनिक तहमा चुनावी तामझाम कम पनि देखिएकै हो, भित्रभित्रै भोजभतेर, पैसाको बिटोको खेल मञ्चन भए पनि । आयोगले गुप्त रुपमा हुने त्यस्ता विकृति न्यून गर्न ‘सुक्ष्म’ अनुगमन सूत्र परिचालन गरेपनि ‘कारबाही’कै शैली सार्वजनिक गरिसकेको छैन । आशा राखौं, त्यसरी अनुचित शैलीमा खर्च गर्नेहरुको सूची पनि सार्वजनिक गर्दै विजयीहरुको जित खोस्ने तहसम्म पुग्ला नै । त्यो विषय विषयलाई यतिखेर थाति राखौं ।

तर, अब आयोगले जसरी हुन्छ मत गणना र परिणाम घोषणामा रणनीतिक शैली अपनाउनुपर्छ । आयोगले सरकारसँग थप कर्मचारी माग्दै मतगणना थलो बढाउँदै छिटो परिणाम घोषणा गर्नेतिर लाग्नैपर्छ । जसरी उत्साही माहौलमा चुनाव भएको थियो, परिणाम पनि त्यसरी उत्साही माहौलमै घोषणा गर्न सक्नुपर्छ ।

मतगणना छिटो सम्पन्न गर्न आयोग त्यति गम्भीर भएको पाइँदैन, जति हुनुपथ्र्याे । उसले सुस्त शैलीको कारण खोज्दै या गणना थलो बढाउँदै तातै माहौल परिणाम घोषणा गर्नेतिर लागेको देखिन्न । यतिखेर एक मात्र विकल्प भनेको बढी भन्दा बढी टोली बनाउनु र मतगणना गराउनु हो । आयोगका पदाधिकारीहरुले मतगणना स्थलकै निरीक्षण गरी सुरक्षा बढाउँदै जति धेरै ठाउँमा मतगणना गरायो, त्यति नै छिटो परिणाम सार्वजनिक गर्न सकिन्छ । अघिल्लो पालि पनि मतगणना ढिलै भएको हो, त्यतिखेर मतगणना क्रममा सिकिएको पाठ सच्याउनेतिर आयोग पाइएन ।

चुनाव त आइरहन्छ, गइरहन्छ । अब संघ–प्रदेशको चुनाव गर्नैपर्छ । त्यसो हुँदा आयोगले मतपत्रका प्रावधिक जटिलता बुझ्दै आगामी दिनमा फरक विधि–प्रविधि र शैली अपनाउनेतिर अध्ययन अघि बढाउनुपर्छ । यतिखेर छिटो मतगणना गर्न तात्कालीक र दीर्घकालीन गरी दुवैखाले रणनीतिमा आयोग प्रवेश गर्नुपर्छ । तत्कालका निम्ति दल, उम्मेदवार र मतदाता दुवैको धैर्यता बाँध टुट्न नदिन निर्वाचन आयोगले सरकारी संयन्त्र प्रयोग गरी मतगणनास्थल बढाउनुको विकल्प छैन ।

Leave a Reply

Your email address will not be published.